یادداشت روز پزشک…

در برخی کشورهای شرق آسیا، دانش آموزان اجازه دارند ۳۰ دقیقه در روز چُرت بزنند! معلم‌ها بر این باورند خواب کوتاه میانه روز، انرژی و قدرت یادگیری کودکان افزایش می‌دهد.

با سلام و درود
امروزه اثبات شده که اصلی ترین غذای مغز ، خواب است . خواب در ساعات مختلف به سراغ انسان می آید و این مورد در سایر موجودات روی زمین نیز صدق میکند. اصلی ترین زمان شروع خواب ، زمان غروب آفتاب و بعد از تاریکی هوا است . تمام موجودات عالم خواب این ساعت را بسیار دوست دارند .
در مورد انسانها این خواب در این ساعت به سراغشان می آید ، اما معمولا به خاطر فعالیت های روزانه یا زیاد بودن نور ، این ساعت از خواب خیلی مورد توجه قرار نمیگیرد.
در روستانشینان و در فرهنگ بومی ایران ، خواب بعد از غروب اصلی ترین وعده برای خوابیدن به حساب می آمد که خواب وقت عشا نام داشت که حدود یک تا دو ساعت بعد از غروب آفتاب به عنوان خواب اصلی شروع میشد .
این خواب بعد از یک تا دو ساعت بعد از صرف شام بود . موقع غروب آفتاب ، غذا میخوردند و دو ساعت بعد می خوابیدند و تا ساعت یک الی ۲ شب خواب ادامه داشت .
عملا بعد از ساعت ۲ شب فعالیت های خود را شروع میکردند . عبادات ، رسیدگی به دام ، بخشی از کارهای منزل را انجام میدادند . در اصل ساعت ۲ شب برای آنها بیدارباش بود . فعالیت ها تا نزدیکی اذان صبح ادامه داشت و بعد از آن خواب معتدلی را تجربه کرده و با طلوع آفتاب مجدد بیدار شده و به کارهای روزانه میپرداختند .
اما در دنیای امروزی که ما با آن مواجه هستیم ، معمولا خواب از حدود ساعت ۱۰ الی ۱۱ شب شروع میشود .
یعنی فاز خواب غروب آفتاب ، فاز خواب حدود ۲ تا ۳ ساعت بعد از غروب آفتاب و همین طور سومین فاز خواب که حدود ساعت ۱۰:۳۰ شب به سراغ انسان می آید ، عملا آسیب دیده و منتج به شروع خواب در شروع صبح یعنی ۱۲ شب به بعد شده است .
کیفیت خواب نزدیک شروع صبح یا همان ۱۲ شب ، هیچوقت نمیتواند با خواب سرشب یکی باشد .
ارزش خواب سرشب یاحدود ۸ و ۹ شب تا ۱۲ شب ، هر یک ساعت از آن سه برابر ارزش دارد به تناسب خواب ۱۲ به بعد .
بطور مثال :
چنانچه کسی حدود ساعت ۱۰ شب بخوابد ، ۱۰ تا ۱۲ به میزان دو ساعت خوابیده که با احتساب ضریب ۳ ، حدود ۶ ساعت خواب حساب میشود . از ۱۲ تا ۴ صبح نیز ۴ هر ساعت خواب یک ساعت محسوب شده که ۴ ساعت میشودو عملا فرد ۱۰ ساعت خواب را گذرانده است .
اما امروزه بچه ها و بزرگسالان دیر می خوابند و صبح هم بالاجبار زود بیدار میشوند . تمامی افراد یقینا خواب قیلوله را که از خوابهای بسیار باارزش می باشد از دست میرود که باید پاس داشته شود .
بیشترین ساعات برخورداری از حوادث جاده ای ، موقع طلوع آفتاب در صبح ، ساعت ۱۱ صبح ، حدود ۴ تا ۵ عصر می باشد . پس بهتر است که افراد در این ساعات یک استراحت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه ای را تجربه کنند .البته توجه داشته باشید که خواب در لحظه غروب آفتاب منع شده است .
چنانچه در مدارس ، وضعیت خواب را طوری مهیا کنیم که در ساعت ۱۰ الی ۱۱ صبح تمامی مدارس کشور یک زمان ۱۵ دقیقه ای را در نظر بگیرند که بچه ها پشت میزهای خود کمی بخوابند ، اتفاق بزرگی خواهد افتاد .
افزایش سطح هوشیاری بچه ها ، کاهش استرس آنها ، کاهش آسیب به دستگاه گوارش و شادابی ، فربهی و نشاط در دانش آموزان بهترین دستاوردی است که حاصل میشود .
در دنیا برای رانندگان کابین های خوابی درست کرده اند که رانندگان در حدود ظهر در جاده ها که تردد میکنند به کابین ها که میرسند ، در کابین ها خوابهای کوتاه را تجربه کرده و بعد از انجام کارهای رفاهی خود به حرکت ادامه میدهند . توجه به این مسئله باعث کاهش حوادث جاده ای در سایر کشورها گردیده است .
اما در ایران خاطرات تلخ حوادث جاده ای روزانه وجود دارد و متأسفانه امکانات رفاهی اینچنینی و آموزش به صورت ضعیفی اجرا گردیده است .
بهترین کاری که میتوانیم انجام دهیم این است که سرشب حجم نوری که داخل اتاق ها و فضای خانه هست را کم کنیم . با نور کم شام بخوریم و با نور کم شب را شروع کنیم و زودتر به خواب طبیعی مون برسیم .
این کار مانع از بروز پیری زودرس و خستگی مزمن در افراد خواهد شد .
یقینا در نظر گرفتن خواب خوب برای یک جامعه ارزان ترین و پرفایده ترین خدمت میتواند باعث باشد .
فراموش نکنیم ارزان ترین و پرفایده ترین خدمت
چرا ؟ چون پیشرفت یک جامعه بر اساس تفکر دولتمردان و مردم صورت میپذیرد .
چنانچه افرادیکه خواب خوبی را دارند در جامعه مشغول به کار باشند در هر سمتی که باشند ، بهترین تصمیم گیری را انجام خواهند داد .
میتوان نتیجه گرفت برخی از تصمیمات بدی که برای جامعه گرفته میشود ، محصول وضعیت بد تغذیه و خواب در افراد و مدیران کشوری می باشد .
خواب بهترین تغذیه برای مغز است .
امیدوارم با در نظر گرفتن شرایط خوب برای خواب خود و اطرافیان مان ، کوشش کنیم که سطح زندگی خود را به بهترین نحو و ارزانترین راه ارتقا دهیم .
یاد آور میشوم که بیدارشدن در صبح زود میتواند باعث شادابی و فربهی شود و بیداری صبح زمانی اتفاق می افتد که یقینا شب هنگام زود به خواب برویم .

متأسفانه برنامه های شاد و پر بیننده تلویزیون در ساعتی نمایش داده میشوند که عملا مردم باید به خواب رفته باشند . این انتقادی است که به مسئولان تلویزیون وارد است و باعث شده است که ریتم زندگی مردم از شرایط عادی و عالی خارج شده و افراد با کسالت زیاد صبح و روز خود را شروع کنند .

دوستدار سلامت مردمان
دکتر مهدی فهیمی

نویسنده مطلب: دکتر مهدی فهیمی