با ایران زیبا چه کرده ایم؟!

بررسی خطرات زیست محیطی خشک شدن تالاب«بندعلی خان»و تبعات آن برای تهرانی ها

ریزگردها،پشت دروازه پایتخت

دشت ورامین چسبیده  به اصطلاح بیخ گوش تهران است. در این دشت وسیع هر جه به تاغزارهای (جنگل های بیابانی)ناخوش و رنگ و روپریده چیز دیگری قاب چشم مان را نمی گیرد. از رئیس اداره منابع طبیعی شهرستان ورامین درباره وضعیت این گیاهان بیابانی و حال زار تاغزارها می پرسم و اینکه چرا این دشت ها این قدر پریشان حال و روبه روال هستند؟«احمدفدایی اردستانی»در پاسخ به سؤال ما فقط یک کلمه می گوید:«خشکسالی». او در ادامه هشدار می دهد اگر فکری به حال این مشکل نکنیم و کاری انجام ندهیم،با از بین رفتن تاغزارها شاهد هجوم ریزگردها به آسمان تهران خواهیم بود.

تالاب«بندعلی خان»در دشت ورامین قراردارد. نامش تالاب است،اما دیگر از آب و باتلاق خبری نیست. فدایی می گوید چاه های عمیق غیرمجاز و همچنین سدماملو نفس تالاب را به شماره انداخته است و چنانچه برای احیای این تالاب و نجات مراتع منطقه اقدام عاجلی صورت نگیرد و این آبگیر خشک شود شاهد هجوم ریزگردها به تهران، فرونشست زمین و از بین رفتن زیستگاه پرندگان و حیات وحش خواهیم بود:«بهره برداری اصولی از منابع آب زیرزمینی و سطحی، نبود مدیریت و برنامه ریزی دقیق برای استحصال آب،سهمیه بندی نامناسب برای استفاده از آب در مناطق بالا دست و همچنین شرایط طبیعی و اقلیمی حاکم بر این منطقه، از دلایل خشک شدن تالاب بندعلی خان است.»

رئیس اداره منابع طبیعی شهرستان ورامین می گوید پدیده فرونشست زمین در حوالی ایستگاه راه آهن «ابردژ ورامین» نه تنها حیات تاغزارها را با خطری جدی مواجه کرده بلکه باعث شده تا برخی از تأسیسات زیربنایی تخریب و حتی شکاف ها تا مجاورت خط آهن تهران نیز کشیده شود:«اگر امروز توجهی به این بخش عظیم از حیات طبیعی شهرستان ورامین نشود، شاید فردا برای جبران خسارت های ناشی از آن بسیار دیر باشد.» دکتر«اصغر سپهوند» کارشناس امور بیابان و آبخیزداری هم می گوید «۳ هزار و ۲۰۰ حلقه چاه مجاز و غیرمجاز در دشت ورامین وجود دارد که از این تعداد حدود هزار و ۴۰۰ حلقه غیرمجاز است. میزان فرونشست دشت ورامین سالانه ۱۶ سانتیمتر است که خطرات جدی را برای تأسیسات، ابنیه و اراضی کشاورزی به همراه دارد. با توجه به عبور خط آهن تهران- مشهد از دشت ورامین و فرونشست زمین، خطر جدی برای این مسیر مواصلاتی است و اداره منابع طبیعی، هشدارهای لازم را به مسئولان راه آهن و وزارت راه و شهرسازی داده است و وزارت نیرو چاره ای ندارد که چاه های غیرمجاز را پلمپ و چاه های مجاز را با نصب کنتور هوشمند کنترل کند تا در آینده شاهد فاجعه زیست محیطی در این منطقه حساس نباشیم که در جوار کلانشهر تهران قرار دارد.»

نویسنده مطلب: دکتر مهدی فهیمی