هورمون‌های پروژسترون و استروژن، کلید حل معمای افسردگی بعد از زایمان

هورمون‌های پروژسترون و استروژن، کلید حل معمای افسردگی بعد از زایمان وقتی هورمون‌ها ی شادی آور می خوابند.

فکر می‌کرد بعد از به دنیا آمدن پسرش، همه چیز رنگ تازه و متفاوت‌تری خواهد یافت و فشارها و مشکلات دوران سخت بارداری به پایان می‌رسد، اما سختی‌ها از همان روز اول با شیرنخوردن‌های نوزاد آغاز شده بود و حالا بعد از گذشت هفت روز از به دنیا آمدن فرزندش، حالات روانی و جسمی‌ای را تجربه می‌کرد که برایش غیرقابل باور بود. گمان می‌کرد دیوانه شده، اما متخصصان علت حال او را افسردگی بعد از زایمان تشخیص داده بودند.

سوالات متعددی درباره چرایی ابتلا به این نوع افسردگی و مدت زمان بهبود در ذهن خود داشت. نگران بود که حالت‌های روانی و جسمی که این روزها تجربه می‌کند، همدم همیشگی او شوند. دوست داشت بداند چقدر طول می‌کشد تا به شرایط عادی باز‌گردد تا بتواند عاشقانه به وظایف مادری خود بپردازد.

دکتر نیلا طبسی، متخصص زنان و زایمان درباره دلایل این رخداد توضیحات خوبی ارائه کرده است.

هورمون‌های پروژسترون و استروژن کلید حل معمای افسردگی بعد از زایمان هستند. افزایش این هورمون‌ها در دوران بارداری بیش از شرایط عادی، باعث بیحالی و بی‌حسی مادران باردار می‌شود، اما تعارض این مسأله زمانی بیشتر می‌شود که همان هورمون‌هایی که با افراط حضورشان مادر را با مشکل مواجه می‌کنند، بعد از زایمان آنقدر کاهش می‌یابند که مادر را با مشکلاتی همچون افسردگی مواجه می‌کنند و این مساله در مادران مستعد به افسردگی بیشتر نمایان می‌شود.

گریه‌های طولانی و مکرر، بی قراری و پریشانی، هذیان‌گویی و توهم، بدخوابی یا بی خوابی، و امتناع از شیردادن به نوزاد و تمایل به خودکشی از جمله علائمی است که این مادران تجربه می‌کنند. البته هر فردی ممکن است با تعدادی از این رفتارها مواجه شود و لزوما همه افراد به یک میزان واکنش ندارند.

اعضای خانواده حتما توجه داشته باشند مادران در این شرایط رفتارها و حالات خود را درک نمی‌کنند و عکس العمل هایی که فرد از خود نشان می‌دهد، برای جلب توجه و دریافت محبت از سوی همسر یا اطرافیان نیست‌. به همین دلیل حمایت‌های عاطفی آنان باید با مهربانی، همدلانه و بدون سرزنش و قضاوت باشد.

اهمیـت دریافت اطلاعات قبل از زایمان

تقریبا اغلب ما شاهد آن بوده‌ایم که هر وقت اطلاعات لازم را قبل از اقدام به انجام کاری یا حتی آغاز مرحله جدیدی از زندگی دریافت کرده‌ایم، بهتر و موفق‌تر عمل کرده‌ایم و این موضوع درباره ابعاد مختلف دوران بعد از زایمان نیز صدق می‌کند.

برخی متخصصان زنان و زایمان در روزهای آخر بارداری، فرد و خانواده‌اش را درباره احتمال ابتلا به افسردگی بعد از زایمان و راهکارهای مواجهه درست با آن مطلع می‌کنند. اما اگر شما هم جزو افرادی هستید که از پزشک خود اطلاعاتی در این زمینه دریافت نکرده‌اید، حتما در جست‌وجوی دریافت اطلاعات لازم از منابع موثق باشید تا در صورت مواجهه با چنین مشکلی آمادگی لازم را داشته باشید.

چگونگی درمان مادران افسرده

افسردگی بعد از زایمان در افراد به میزان مختلف بروز می‌کند. در صورتی که مادر از خوردن غذا یا شیردادن به بچه امتناع کرد و تمایل به حبس خود در اتاق داشت، حتما به متخصص زنان و زایمان مراجعه کنید. چرا که تا شش هفته اول بعد از زایمان همه اتفاقات مربوط به مادر تحت کنترل متخصص مذکور است.

در صورت تشخیص این متخصصان فرد به متخصص اعصاب و روان یا غدد معرفی می‌شود. متاسفانه در مواردی که شدت افسردگی افزایش می‌یابد، مادر باید در بیمارستان بستری شود و چه بسا شوک الکتریکی دریافت کند.

لازم است بدانیم برخلاف باور و تصور برخی افراد، افسردگی زایمان مشکلی نیست که مادر برای همیشه بخواهد با آن زندگی کند. تمام این علائم و حالت‌ها موقتی است و اختلال به‌وجود آمده در روان فرد با آغاز دوران عادت ماهانه کاملا رفع می‌شود .

هورمون درمانی ممنوع

احتمالا برای شما هم این پرسش مطرح می‌شود که متخصصان می‌توانند با کمک هورمون درمانی مانع ابتلای مادران به افسردگی ‌شوند؟

پاسخ منفی است .
زیرا هورمون درمانی بعد از زایمان ممنوع است و مهم‌ترین دلیل آن شیردهی مادر به نوزاد است. تزریق هورمون در این دوران می‌تواند باعث قطع یا تغییر طعم شیر مادر شود. به همین دلیل متخصصان تا حد امکان از انجام این کار امتناع می‌کنند.
مگر آن که افت شدید هورمون‌ها باعث خونریزی‌های شدید در مادر شود که در چنین شرایطی هورمون با دوز پایین به فرد تزریق می‌شود. افت شدید هورمون‌های مذکور باعث می‌شود فرد با علائمی شبیه یائسگی همچون تعریق زیاد، گرگرفتگی و خشکی واژن نیز مواجه شود.

تاثیر داروهای روان درمانی بر سلامت نوزاد

از هر دارویی که مادر مصرف می‌کند، یک صدم آن وارد شیر و به نوزاد منتقل می‌شود. خوشبختانه داروهایی وجود دارد که مصرف آنها نه تنها در دوران بارداری ممنوعیت مصرف ندارد، بلکه در دوران شیردهی نیز طبق تشخیص متخصص نیز امکان پذیر است و مشکلی برای سلامت نوزاد به‌وجود نمی‌آ‌ورد.

توصیه های آقای دکتر مهدی فهیمی در خصوص افسردگی پس از زایمان :

پدیده بارداری مصادف است با جاری شدن خون و حرارت به سمت رحم . پر شدن حرارت در نواحی مرکزی بدن و رحم میتواند باعث کاهش اشتها و نیز در صورت وجود حرارت بیش از حد در نواحی مرکزی بدن و رحم منتج به تهوع شود که به آن ویار حاملگی گفته میشود .

این پدیده تا انتهای زمان بارداری با قوت و قدرت ادامه دارد که برای ادامه حیات نوزاد امری لازم است .اما اتفاقی که بعد از بارداری و فارغ شدن زنان اتفاق می افتد ، انحراف این بخارات از سمت رحم و ارگانهای شکمی و حرکت این بخارات به طرف سر می باشد .

افزایش بخارات در سر برابری میکند با کاهش رطوبت در مغز. این کاهش رطوبت و خشکی مغز میتواند باعث تغییر فرمی به سمت شکنندگی در افکار ، روان پریشی ، خستگی مفرط و یا بیزاری از اطرافیان و تمایلات جدی تر نامرغوب روحی در فرد شود . در نوع خاصی از وسواس فکری ما با پدیده افسردگی مواجه هستیم .
از نظر شباهت ، این نوع افسردگی ابتدا با وسواس فکری آغاز شده و به مرور به سمت یک افسردگی کامل ، اما گذرا حرکت میکند.

از موارد کاربردی برای اینگونه افراد :
استنشاق عطر گل نسترن
استفاده از دمنوش بادرنجبویه
بخور سرکه و آب به تناسب آب ۴ و سرکه ۱ ( وقتی آب به جوش آمد از روی حرارت برداشته و سرکه را افزوده و حوله ای روی سر انداخته و بخور دهند )
رفتن به کوه
خواندن با صدای بلند
پرهیز از حضور در محل های عزاداری و غم
کمک به بیمار جهت کاهش فشارهای روحی
پرهیز از توجه بیش از حد در زمان افسردگی

میتواند در بهبود شرایط بسیار کمک کننده باشد . وجود یک پرستار دلسوز و نگهداری نوزاد در این شرایط بیشترین کمک را به وضعیت روحی مادر میکند .

نویسنده مطلب: دکتر مهدی فهیمی