دلایل افزایش سرعت سرطان در ایران

در بررسی علل افزایش سرطان در ایران باید دانست عوامل زیر دخالت دارند:

۱-خیانت افراد کنترل کننده واردات در جلوگیری از ورود سموم و غذاهای خطرناک

۲-خیانت بازرگانان وارد کننده سموم و مواد شیمیایی خطر ساز

۳-نبودن قدرت نظارتی برای وزارت بهداشت بطور جامعه نگر

۴-گذاشتن شناسنامه مواد غذایی بصورت از مزرعه تا بازار

۵-افزایش حجم هیجانات

دکتر محمد اسماعیل اکبری در نشست خبری مرکز تحقیقات سرطان که به مناسبت هفته ملی مبارزه با سرطان برگزار شد، با بیان اینکه مرکز تحقیقات سرطان از نیمه دوم سال ۸۴ شروع به فعالیت کرد و از سال ۸۵ شکل رسمی به خود گرفت، گفت: در این مرکز ۶ فلوی فوق تخصصی برای جراحی سرطان و جراحی سینه داریم. در این مرکز کارهای تحقیقاتی مربوط به سرطان اعم از پیشگیری و درمان را انجام می‌دهیم. در بحث خدمات نیز باید گفت به صورت هفتگی ۵۰۰ مریض را ویزیت می‌کنیم و هر روز خدمات جراحی و شیمی درمانی را در مرکز تحقیقات سرطان انجام می‌دهیم.

همچنین مرکز تحقیقات سرطان مجله‌ای را راه اندازی کرده که در حال حاضر این مجله وجهه بین المللی به خود گرفته است و کارهای تحقیقاتی ایران و دنیا را ثبت می‌کند.

اکبری با بیان اینکه سرطان سومین دلیل مرگ و میر است گفت: هنوز میزان بروز سرطان در کشور نسبت به دنیا کمتر است و حدود ۱۳۵ نفر در هر ۱۰۰ هزار نفر است که به طور سالیانه حدود ۹۰ هزار مورد جدید سرطان در کشور داریم در حالی که در دنیا میزان بروز سرطان ۱۸۰ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر است.

مفهوم این موضوع این است که میزان بروز سرطان در ایران کمتر از متوسط جهانی است و علت آن این است که هنوز همه ریسک فاکتورهای سرطان وارد کشور نشده است. البته دلیل افزایش سرطان در کشور نیز افزایش سن جامعه است.

وی با ابراز نگرانی از روند صعودی سرطان گفت: درست است که میزان بروز سرطان در کشور نسبت به متوسط جهانی کمتر است اما سیر افزایش آن بسیار سریع است که مهمترین دلیل آن افزایش سن در کشور است. در حال حاضر جمعیت بالای ۶۰ سال ما در کشور که سن سرطان تلقی می‌شود ۸٫۶ درصد است. اگر این میزان به ۱۱ درصد برسد ما با پیری جمعیت و در نتیجه افزایش سرطان در کشور مواجه می‌شویم.

اکبری افزود: در مورد سرطان‌ها در ایران نکته اساسی این است که اگر تولیت سلامت ما به صورت علمی و دلسوزانه حرکت نکند ضعف پیدا می‌کنیم. ما در کشور تولیت سلامت را به وزارت بهداشت سپرده‌ایم که این تولیت توسط مقام معظم رهبری و هم در برنامه توسعه پنج ساله تایید شده. تولیت یعنی این که وزارت بهداشت همه چیز را زیر نظر داشته باشد اما متاسفانه چنین چیزی را در کشور نمی‌بینیم.

رئیس مرکز تحقیقات سرطان در همین راستا ادامه داد: هیچ کشوری مثل ما در زمینه تشخیص و درمان سرطان دچار آشفتگی نیست. درمان ما در کشور به این صورت است که ما به صورت فردی سرطان را درمان می‌کنیم مثلا برای گرفتن یک MRI در کشورهای غربی بسیاری از شاخص‌های علمی باید وجود داشته باشد در صورتی که در ایران چنین چیزی نیست و عکس برداری‌ها و گرفتن MRIها بسیار زیاد بوده و هزینه‌های زیادی را به مردم تحمیل می‌کند یا در مورد شیمی درمانی باید گفت ما در کشور بسیاری از بیمارانی را که نباید تحت درمان دارویی قرار گیرند، شیمی درمانی می‌کنیم.

وی با تاکید بر عدم رعایت شاخص‌های علمی در تشخیص و درمان سرطان اظهار کرد: طبق اعلام سازمان بهداشت جهانی، در درمان سرطان ۴۹ درصد جراحی، ۴۰ درصد رادیوتراپی و ۱۱ درصد شیمی درمانی یا دارودرمانی موثر است. این در حالی است که عمده روش درمانی ما در کشور دارو درمانی است.

اکبری با بیان اینکه دو دلیل برای این اشکالات بزرگ در تشخیص و درمان وجود دارد، گفت: اولین دلیل آن این است که وزارت بهداشت خط مشی علمی و ملی را راهنمای خود قرار نداده. هیچ کشوری وجود ندارد که راهنمای سلامت در زمینه سرطان نداشته باشد. دومین دلیل آن نیز وجود نهادهای نظارتی و قضایی در کشور است. به این صورت که مثلا می‌ترسد که عکسبرداری نکند زیرا بایددر نهاد نظارتی و قضایی پاسخگو باشد. خدمتی که دولت یازدهم برای مردم انجام داد این بود که مردم برای درمان سرطان دیگر دغدغه پول ندارند و در حال حاضر تقریبا به صورت رایگان درمان خود را انجام می‌دهند. اما ما نگرانیم که اثربخشی این پول به دلیل مشکلات موجود کم شود. بنابراین وزارت بهداشت باید خط مشی و راهنمای علمی سرطان را تدوین کرده و از این موضوع جلوگیری کند.

رئیس مرکز تحقیقات سرطان در ادامه در مورد عوامل سرطان پستان در کشور گفت: یکی از دلایل بروز این سرطان عوامل ژنتیکی است. البته عوامل ژنتیکی در بروز سرطان‌ها حدود پنج درصد تاثیر دارند. یعنی خیلی کم دیده می‌شود که سرطان به صورت ارثی ایجاد شود اما باید گفت هیچ سرطانی وجود ندارد که بدون دخالت عوامل ارثی بروز پیدا کند که این بحث را تحت عنوان اپی ژنتیک مطرح می‌کنیم.

اکبری در همین زمینه ادامه داد: حدود ۲۵ درصد از عوامل بروز سرطان، عوامل عفونی هستند که برخی مثل سرطان معده به دلیل وجود عفونت‌ها در بدن است و در این زمینه باید افراد به سلامت و بهداشت خود اهمیت داده و بهداشت خود را رعایت کنند. همچنین عامل سوم بروز سرطان در کشور غذایی و رژیم غذایی است که این عامل حدود یک چهارم در بروز سرطان‌ها دخیل است.

وی در زمینه غذا و رژیم غذایی ادامه داد: یکی از عوامل مهم در این مورد اسید چرب ترانس و اسیدچرب اشباع است. ما اعلام کردیم که میزان اسید چرب ترانس در محصولات غذایی باید صفر درصد باشد. یعنی میزان این اسید چرب هرچه به صفر نزدیک تر باشد بهتر است و حتما باید میزان آن روی محصول نوشته شود. در مورد اسید چرب اشباع نیز قبول کردیم که میزان آن زیر ۱۰ درصد باشد. اما این در حالی است که میزان اسید چرب اشباع شده در روغن‌های ما ۲۵ درصد به بالا و میزان اسیدچرب ترانس نیز ۱۰ درصد است. بنابراین باید در تولید روغن حتما این دو مسئله را رعایت کنند.

اکبری با بیان اینکه مواد شیمیایی حدود ۲۵ درصد در بروز سرطان موثر بوده و به عنوان چهارمین عامل سرطان شناخته می‌شوند گفت: مواد شیمیایی از طریق آب و هوا منتقل می‌شوند. مسئله ما در آب وجود نیتریت و فلزات سنگین است که نیتریت‌ها از فاضلاب‌ها و کودهای شیمیایی وارد آب می‌شوند.

متاسفانه همه سدهای ما در کشور با آبهای سطحی قاطی شده و در نتیجه مقدار زیادی نیتریت دارد. آلودگی هوا نیز به عنوان یک عامل سرطان زا اعلام شده و متاسفانه ما در تهران کمتر از یک ماه هوای پاک داریم و ۱۱ ماه هوای تهران آلوده است.

رئیس مرکز تحقیقات سرطان ضمن برشمردن ریسک فاکتورهای سرطان در کشور و با بیان اینکه ۴۰ درصد از سرطان‌ها در کشور قابل پیشگیری و ۴۰ درصد آنها قابل درمان است، اظهار کرد: اولین ریسک فاکتور در زمینه سرطان در کشور ریزمغذی‌ها هستند. در حال حاضر اثبات شده که ویتامین D هم از عوامل ایجاد سرطان و هم از عوامل درمان آن است. این در حالی است که اکنون ۶۰ درصد مردم کشور با کمبود ویتامین D مواجه هستند که در این مورد برنامه راهنمای سلامت را تدوین کرده و به وزارت بهداشت دادیم.باید گفت که میزان مورد نیاز ویتامین D در نوزادان شیرخوار ۴۰۰ واحد، در کودکان و نوجوانان ۵۰۰ واحد و در بزرگسالان حدود ۱۰۰۰ واحد باید باشد که البته اینها فقط دز نگهدارنده هستند.

وی در همین مورد ادامه داد: این اتفاق برای روی هم افتاده است و در حال حاضر در کشور با کمبود ۲۰ درصدی روی در کودکان زیر دو سال مواجه هستیم و میزان دریافت روی ما در کشور ۹۰ درصد کمتر از متوسط استانداردهای جهانی است. در حالی که روی یکی از ریزمغذی‌های موثر در نرمال کردن سلول است امامتاسفانه فلزات سنگین جای این ریزمغذی‌ها را گرفته است.

اکبری در ادامه با اشاره به تفاوت چهره سرطان در ایران با دنیا گفت: در بین زنان اولین سرطان شایع که هم در کشور و هم در دنیا مشترک است، سرطان پستان است. اما دومین سرطان شایع در بین زنان در ایران کولورکتال بوده و در جهان سرطان ریه است و سومین سرطان شایع در بین زنان که اولین سرطان شایع مردان نیز محسوب می‌شود، سرطان معده است.

در زمینه سرطان معده باید گفت که ما سرطان معده را یک سرطان اجتماعی می‌دانیم به صورتی که عواملی مثل مصرف دخانیات، عدم رعایت بهداشت و مصرف زیاد مواد مخدر در آن دخالت دارد. در زمینه تریاک باید بگویم ما در کشور بیشترین مصرف فردی تریاک را داریم که در ایجاد سرطان به ویژه سررطان گوارش اهمیت دارد. البته تریاک در درمان سرطان و برای کاهش درد بیمار بسیار موثر است که به صورت مورفین استفاده می‌شود اما جالب است که استفاده از مورفین در ایران کمتر از همه دنیاست. در حالی که مردم ما بیشترین مصرف تریاک دارند.

منبع: روزنامه هفت صبح

نویسنده مطلب: دکتر مهدی فهیمی