با ایران زیبا چه کرده ایم؟!

گونه‌های اصلی جنگل‌های شمال در حال نابودی است

استاد دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست واحد علوم و تحقیقات درباره وضعیت نگران‌کننده جنگل‌های شمال هشدار داد و گفت: براساس آمار ۴۲درصد از رویشگاه‌های جنگلی در شمال کشور رو به قهقراست و از نظر اکولوژیک حرکت معکوس دارد. هادی کیا دلیری به همشهری گفت: مدت‌هاست به‌دلیل شیوع انواع آفات،  گونه‌های اصلی جنگل‌های شمال مثل شمشاد،  بلوط و ممرز در حال نابودی‌است؛ ضمن آنکه گونه‌های کلیدی (key stone) این رویشگاه‌ها از بین رفته‌اند.

کیادلیری ضمن تأکید بر ضرورت حفاظت از جنگل‌های هیرکانی،  اعلام کرد: اکوسیستم‌های جنگلی در شمال کشور در حال فروپاشی است نشانه این فروپاشی هم مرگ دسته‌جمعی درختان ممرز در گرگان است. در سوادکوه هم شاهد خشک‌شدن بلوط‌ها هستیم. این در حالی است که جنگل‌های شمال کشور ۴میلیارد مترمکعب آب ذخیره می‌کنند و نقشی انکارناپذیر در تأمین امنیت غذایی کشور دارند.

رئیس انجمن علمی جنگلبانی ایران،  با اشاره به شیوع آفت پروانه برگخوار در رویشگاه‌های شمشاد شمال کشور که از مردادماه سال۹۵ در رویشگاه‌های شمشاد جنگل‌های شمال شایع شد، گفت: با آنکه در مردادماه سال۹۵ این آفت در رویشگاه‌های شمشاد در جنگل‌های شمال کشور مشاهده شد و حالا نزدیک به ۲سال از شیوع این آفت وارداتی می‌گذرد ولی هنوز برای برآورد سطح آلوده به این آفات پایش دقیقی صورت نگرفته است. با وجود این،  بررسی‌های غیررسمی حاکی از آن است که تاکنون ۴۰هزارهکتار از ۷۰هزار هکتار رویشگاه شمشادهای خزری،  بر اثر آفت پروانه برگخوار و نوعی بیماری قارچی نابود شده است.

این عضو هیأت علمی دانشگاه درباره اهمیت شمشادها هم یادآورشد: این گونه از شمشاد،  گونه منحصربه‌فردی است که رویشگاه آن محدود به منطقه شمال ایران است و علاوه برآنکه از ذخایر ارزشمند جنگلی کشور محسوب می‌شود،  با عنوان «هیرکانا» از شهرت جهانی برخوردار است.به گفته او،  ارزش اکولوژیکی شمشادها به اندازه‌ای است که نمی‌توان آنها را قیمت‌گذاری کرد. علاوه براین،  شمشادها زیستگاه بسیاری از گونه‌های حیات وحش هستند و در تولید دارو نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند با وجود این،  هنوز هیچ برنامه راهبردی برای مقابله با بیماری و آفتی که دامنگیر شمشاد‌ها شده،  تدوین نشده است.

کیادلیری ضمن انتقاد از بی‌توجهی به رویشگاه‌های جنگلی گفت: آنچه باعث وضعیت اسفبار رویشگاه‌های جنگلی کشور اعم از رویشگاه‌های هیرکانی و جنگل‌های زاگرسی شده، مدیریت غلط دستگاه‌ها و سازمان‌های ذیربط است. در واقع آفات و بیماری عامل ثانویه است. به همین دلیل اگر عزمی برای علت‌یابی وضع موجود وجود داشته باشد باید علت را در مدیریت سازمان‌ها و نهادهای مرتبط با جنگل و منابع طبیعی جست‌وجو کند.
نابودی جنگل‌های مازندران تا ۱۵سال دیگر
عضو هیأت علمی دانشگاه نوشیروانی بابل گفت: جنگل‌های مازندران در حال از بین رفتن است و اگر وضعیت به این شکل ادامه پیدا کند، اعلام خطر می‌کنیم که مازندران سرسبز را تا ۱۵ سال دیگر از دست خواهیم داد. عزیر عابسی در گفت‌وگو با ایسنا،  با اشاره به اینکه زمین‌های مازندران که قابل کشت و زرع است به شهرک‌های ویلایی تبدیل شده است،  تأکید کرد: براساس آمارها در مازندران یک میلیون مسکن تفریحی داریم که فقط یک هفته در سال از آنها استفاده می‌شود و این ساخت وسازها آسیب جدی به محیط‌زیست این استان وارد کرده است. عابسی تغییر کاربری اراضی در مازندران را از دیگر چالش‌های مهم محیط‌زیست در مازندران دانست و افزود: علاوه بر تغییر کاربری اراضی کشاورزی و اراضی جنگلی،  زمین‌خواری و کوه‌خواری هم در استان به‌شدت رواج پیدا کرده به‌طوری که در مراتع کلاردشت،  تنکابن،  بابل،  ساری و قائمشهر این موارد به وضوح مشاهده می‌شود. بر همین اساس،  استانداری و دستگاه‌های حقوقی باید با قاطعیت مانع از ادامه روند موجود شوند.

نویسنده مطلب: دکتر مهدی فهیمی